زمستان فقط فصل سرما نیست، فصل تغییر سبک زندگی است. خیلی ها کمتر از خانه بیرون می روند. اگر هم بیرون بروند، لباس ها طوری است که پوست تقریبا هیچ تماسی با نور ندارد. تازه همان نور هم مثل تابستان نیست. آفتاب زمستانی کم رمق تر است و زاویه تابش آن طوری نیست که بدن بتواند مثل قبل ویتامین D بسازد.
یک سوء تفاهم رایج هم وجود دارد: بعضی ها فکر می کنند اگر پشت پنجره بنشینند، یا داخل ماشین در روز آفتابی باشند، بدنشان ویتامین D تولید می کند. اما شیشه بخش زیادی از اشعه ای را که برای ساخت ویتامین D لازم است فیلتر می کند. یعنی ممکن است نور را ببینی، اما آن بخش مهم که بدن به آن نیاز دارد، به پوست نرسد.
همین ترکیب ساده باعث می شود زمستان برای خیلی ها فصل کمبود ویتامین D باشد، حتی اگر تغذیه شان بد نباشد.
راهنمای مصرف اصولی ویتامین D
داستان ویتامین D فقط زمان نیست. روش مصرف هم تاثیر زیادی دارد. خیلی ها می گویند من ویتامین D می خورم، پس چرا هنوز خسته ام؟ این جا چند نکته واقعی وجود دارد که می تواند تفاوت ایجاد کند.
اول: ویتامین D را با غذا مصرف کن. مخصوصا غذایی که کمی چربی سالم داشته باشد. منظور چربی سنگین و ناسالم نیست. مثلا روغن زیتون، مغزها، لبنیات، یا حتی یک وعده معمولی که در آن کمی چربی طبیعی وجود دارد.
دوم: منظم مصرف کن. بدن با نظم بهتر کنار می آید تا با مصرف های نامنظم. اگر امروز بخوری و سه روز فراموش کنی، بعد دوباره یک دفعه بخوری، تاثیر پایدار سخت تر می شود.
سوم: اگر چند مکمل دیگر هم مصرف می کنی، همه را روی هم نریز. بعضی ترکیب ها می توانند جذب را کمتر کنند یا باعث ناراحتی گوارشی شوند. بهترین کار این است که زمان مصرف مکمل ها را پخش کنی تا بدن درگیر حجم زیادی از مواد در یک لحظه نشود.
یک سوال مهم: تو ویتامین D را معمولا چه زمانی می خوری؟ اگر جوابش این است که هر وقت یادم بیفتد، شاید همین جا نقطه اصلاح باشد.
اگر آفتاب نمی بینی، این نکته مهم است
خیلی ها در زمستان واقعا آفتاب نمی بینند. صبح هوا تاریک است، عصر هم زود تاریک می شود. کار و رفت و آمد هم اجازه نمی دهد وسط روز چند دقیقه در نور طبیعی باشند. در چنین شرایطی، انتظار اینکه بدن خودش ویتامین D کافی بسازد، منطقی نیست.
ویتامین D
اما نکته ای که کمتر گفته می شود این است: فقط مکمل کافی نیست، ریتم بدن هم مهم است. اگر شب ها دیر می خوابی، صبح ها دیر بیدار می شوی، یا خواب به هم ریخته داری، بدن ممکن است واکنش خوبی به مکمل ها نشان ندهد. چون بدن انسان شبیه یک سیستم هماهنگ است. وقتی خواب و بیداری به هم می ریزد، هورمون ها و چرخه های تنظیم انرژی و جذب هم تحت تاثیر قرار می گیرند.
حتی اگر آفتاب مستقیم نداری، سعی کن در طول روز از نور طبیعی استفاده کنی. ممکن است همان نور کم هم به بدن کمک کند که ریتمش را تنظیم کند. این یعنی مکملی که می خوری فرصت بیشتری پیدا می کند تا اثر واقعی بگذارد.
مصرف اشتباه ویتامین D چه عوارضی دارد؟
این بخش را خیلی ها دوست ندارند بشنوند، چون فکر می کنند ویتامین ها بی خطرند. اما واقعیت این است که ویتامین D در بدن ذخیره می شود. یعنی اگر بی حساب و بدون آگاهی مصرف شود، می تواند در بدن جمع شود و دردسر درست کند.
بعضی عوارضی که افراد گزارش می کنند شامل این هاست: تهوع، سردرد، بی قراری، تشنگی غیر عادی، یا حس سنگینی و بی حالی عجیب. گاهی هم افراد فکر می کنند اضطرابشان بالا رفته یا خوابشان خراب شده، ولی توجه نمی کنند که از وقتی دوزهای بالا را شروع کرده اند این تغییرات بیشتر شده است.
نکته مهم اینجاست: مصرف زیاد همیشه به معنی اثر بیشتر نیست. خیلی وقت ها مصرف متعادل و درست، خیلی بهتر از مصرف زیاد و بی برنامه جواب می دهد.
اگر بعد از شروع ویتامین D حس کرده ای خوابت بدتر شده یا حالتت عوض شده، بهتر است همان نشانه را جدی بگیری و مصرفت را بی دقت ادامه ندهی.
یک نگاه واقعی تر به مصرف ویتامین D در زمستان
ویتامین D فقط یک قرص نیست. بیشتر شبیه یک قطعه از پازل زمستان است. زمستان فصل کم تحرکی، کم نوری و بهم ریختگی انرژی است. اگر فقط یک قطعه را درست کنی ولی باقی قطعه ها سر جای خودشان نباشند، نتیجه کامل نمی شود.
برای همین است که بعضی آدم ها با یک دوز کم اما منظم و همراه با سبک زندگی مرتب، حالشان بهتر می شود. اما بعضی دیگر با دوزهای بالا هم تغییر زیادی حس نمی کنند، چون خوابشان به هم ریخته است، تغذیه شان بی نظم است یا بدنشان دائم در حالت استرس و خستگی است.
پس اگر دنبال بهترین زمان مصرف ویتامین D در زمستان هستی، جواب واقعی این است: زمانی که بدن تو آماده جذب باشد. یعنی همراه غذا، ترجیحا در ساعات روز، و با یک نظم مشخص.
جمع بندی
زمستان گاهی آرام و بی سر و صدا بدن را خالی می کند. اول فقط خستگی است، بعد دردهای ریز، بعد بی حوصلگی، و بعد شاید حس افت خلق. ویتامین D می تواند کمک بزرگی باشد، اما نه وقتی که سرسری مصرف شود.
اگر می خواهی ویتامین D واقعا اثر کند، سه نکته را جدی بگیر: آن را با غذا مصرف کن، زمانش را به روز منتقل کن اگر شب ها خوابت خراب می شود، و از مصرف بی برنامه یا دوزهای بالا بدون توجه به واکنش بدنت دوری کن.
بدن معمولا خیلی زود علامت می دهد. کافی است این بار، به جای حدس و تقلید، کمی دقیق تر گوش بدهی.
